کتاب های مرجع / بزرگسالان

تاریخ ادبیات كودكان ایران

تاریخ ادبیات كودكان ایران مجموعه‌ای است كه شما در آن می‌توانید:
با تاریخ كهن سرزمین ایران آشنا شوید.
سیر فرهنگ این سرزمین را بشناسید.
به دیدار كودكان ایرانی تا كهن‌ترین روزگاران بروید.
مهمتر از همه با ادبیات كودكان ایران از روزگار باستان تا روزگار معاصر آشنا شوید.
ما در این مجموعه متن اصلی را به همراه سند‌های برگزیده آورده‌ایم تا شما را بهتر با تاریخ و ادبیات ایران آشنا كنیم.
شما به تاریخ ادبیات كودكان ایران نیاز دارید:
اگر استاد و آموزگار هستید به كار آموختن شما می‌آید و شما را با روند آموزش و پرورش نو و پیشروان آن در ایران آشنا می‌كند.
اگر دانشجو هستید، به بسیاری از پرسش‌های شما در زمینه تاریخ ادبیات و آموزش و پرورش كودكان و زنان در پایه‌های گوناگون، پاسخ می‌دهد.
اگر نویسنده، روزنامه‌نگار یا كتابدار هستید شما را با تاریخ و فرهنگ ایران آشنا می كند و نخستین روزنامه‌نگاران و نشریات كودكان را به شما می‌شناساند.
اگر دانش‌آموز هستید، این كتاب شما را در كار‌های پژوهشی یاری می‌دهد و با گنجینه ادبیات شفاهی آشنا می‌كند.
تاریخ ادبیات كودكان ایران مجموعه‌‌ای چند جلدی است كه نگارش آن از سال ۱۳۷۶ آغاز شده است كه تاكنون هفت جلد آن منتشر شده است.

موسسه پژوهشى تاریخ ادبیات کودکان به تازگى دستنامه‌اى را منتشر کرده است که به آموزگاران، مربیان، کتابداران و والدین پیشنهاد مى‌کند که چگونه مى‌توانند با استفاده از کتاب‌هاى تاریخ ادبیات کودکان ایران، کودکان و نوجوانان را درگیر فعالیت‌هایى کنند که گام به گام با روند تفکر انتقادى و خلاق آشنا شوند. گام نخست در این روند، کسب انگیزه براى کشف ناشناخته‌ها و مجهول‌هاست. گام‌هاى بعدى پرسش‌گرى، جست‌و‌جو، کشف، نتیجه‌گیرى، سنجش و پیش‌بینى است. گام پایانى دگرگونى در بینش است. این دستنامه داراى دو بخش فعالیت‌هاى آزاد فرهنگى – هنرى و فعالیت‌هایى بر مبناى کتاب‌هاى درسى است. فعالیت‌هاى پیشنهادى این دستنامه حکم تخته پرشى را دارند تا مربیان و علاقه‌مندان بتوانند با افزودن ده‌ها فعالیت دیگر، پروازى بلند در راه بالا بردن دانش کودکان و نوجوانان بردارند. اگر بر این باوریم که دانش براى حفظ کردن و به سینه سپردن نیست، بلکه براى پیشرفت کردن و بهتر زیسن است، باید در راه آموزش خلاق و مشارکتى کودکان و نوجوانان هر روز گام‌هاى تازه‌اى برداریم.

فردوسی، بزرگ شاعر حماسه سرای پارسی، خردمندی ژرف نگر بود كه بیش از هزار سال پیش از این در هنگامه تاخت و تاز بیگانگان بر فرهنگ ایران،‌ پاسداری و نگاهبانی از این فرهنگ را به جان خرید و زندگی خود را بر سر آفرینش بزرگترین و برجسته ترین اثر حماسی همه دوران های ایران،‌یعنی شاهنامه گذاشت. او فرزند توس بود و میوه خراسان بزرگ، خاك پارسی پرور ایران. بسیاری از بزرگان او را نامورترین فرزند این سرزمین در درازای هزاره‌ها می‌دانند و بر این باورند كه ایران زمین هرگز فرزندی بارآورتر، خردمندتر و هنرمندتر از فردوسی نداشته است. برخی نیز بر این باورند كه فردوسی توسی یكی از اندك نادره‌های همه زمان‌های زمین است. بی‌گمان نیز كه چنین است و این حماسه سرای بزرگ جایگاهی بلند در فرهنگ ایران و جهان دارد.
در این هزار سال بسیاری از کاتبان و تصویرگران این اثر گرانسنگ را به یاری هم ساخته اند. حکایت نسخه های خطی شاهنامه خود داستانی جداست. اما از هنگامی که ایرانیان با فن آوری چاپ سنگی آشنا شدند و این دستگاه ها وارد ایران شد، دوره دیگری از نشر شاهنامه که معروف به دوره شاهنامه های چاپ سنگی است آغاز شد. نسخه های چاپ سنگی شاهنامه پیوسته در سده گذشته و دوران فرمانروایی قاجاریان منتشر شده است. تصویرگران گمنام و کمتر شناخته شده این اثر بزرگ ملی را خیالپردازی خود آراستند و سبک قلم هر کدام جلوه ویژه ای به این اثر بزرگ داد. پرفسور اولریش مارزلف، ایرانشناس آلمانی برای سال های بلند همه نسخه های چاپ سنگی منتشره در این دوران را گردآوری کرده و روی آن بررسی ها سنجش انجام داده است. محمدهادی محمدی نیز چکیده روایت شاهنامه را به نثر در کنار تصویرهای مارزلف قرار داده است. آلبوم شاهنامه مجموعه یی بی همتا از هنر ایرانیان در سده نوزدهم است. شناخت تصویرهای این مجموعه برای ایرانشناسان، دانشجویان هنر، دانش آموزان و همه فرهنگ دوستانی که عشق به ایران و شاهنامه دارند، بسیار با ارزش است و می تواند به غنای بیشتر فرهنگ ایران کمک کند.

صمد بهرنگی آموزگار و نویسنده ادبیات كودكان، یكی از تاثیرگذارترین چهره ‌های ادبی، اجتماعی و سیاسی ایران در دهه ‌های ۱۳۴۰- ۱۳۵۰ است. زندگی كوتاه و پربار او و مرگ ناگهانی و غیرمنتظره‌اش همگی از دلایلی بود كه جامعه روشنفكری را به خود جلب كرد. پیش از صمد بهرنگی ادبیات كودكان نگاه به كودكان قشرها و طبقات محروم نداشت. صمد در داستان‌ های خود به كودكان آسیب‌دیده و كودكان كار توجه ویژه نشان داد. زبان ساده و صمیمی او با این كودكان سبب شد كه داستان‌ های او با شتاب در میان مردم كوچه و بازار به ویژه دانشجویان گسترش یابد. دیدگاه‌ های صمد در داستان‌ هایش جای گفت‌و‌گوی فراوان دارد. ماهی سیاه كوچولو داستانی است كه اندیشه روزگار را به نمایش می ‌گذارد. برای آزاد زیستن باید راه دریا را پیدا كرد. این كتاب كوچك، نقشی برجسته در تحولات اجتماعی و سیاسی بازی كرد. بسیاری از جوانان با خواندن این كتاب به صف مبارزه با رژیم شاه پیوستند و حتی جان خویش را چون ماهی سیاه كوچولو از دست دادند.
صمد، ساختار یك اسطوره در تلاش است كه پس از بررسی زندگی شخصی صمد، فرا متنی كه صمد در آن بزرگ شد و آموخت بشناسد. در این فرامتن است كه می‌توان متن‌های صمد بهرنگی را تحلیل كرد. زندگی صمد بهرنگی ابعاد اجتماعی، سیاسی و ادبی دارد. در بخش‌های متفاوت از این كتاب شما با چهره‌های گوناگون صمد و جامعه‌ای كه صمد را پرورید، آشنا می‌شوید.